Ελένη

Το βιβλίο αυτό το διάβασα πριν από λίγο καιρό και με συγκίνησε πραγματικά. Είναι αληθινή ιστορία. Μια γυναίκα, η Ελένη ζει σε ένα χωριό στα βουνά της Θεσπρωτίας, το Λια και μεγαλώνει μόνη της τα παιδιά της καθώς ο άντρας της λείπει στην Αμερική. Πέρα από την ούτως ή άλλως σκληροτράχηλη ζωή του χωριού, ζει την εποχή του εμφύλιου πολέμου. Η καθημερινή της ζωή είναι ένας αγώνας.

Είχε επιχειρήσει να διαφύγει από το χωριό με τα παιδιά της και να πάνε στην Αμερική όμως ήταν σαν το σύμπαν να είχε συνομωτήσει κατά της. Διάφορες συγκυρίες απέτρεπαν τη διαφυγή τους. Στο τέλος θυσιάζεται για να σωθούν τα παιδιά της, τα οποία και φτάνουν στην Αμερική. Είναι συγκλονιστική η ανιδιοτελής αγάπη της μάνας που μέχρι το τέλος παλεύει για να σωθούν τα παιδιά της αδιαφορώντας για τη δική της τύχη.

Στο τέλος του βιβλίου μένουν ανάμεικτα συναισθήματα, καθώς από τη μία η μάνα θυσιάζεται, τα παιδιά όμως χάρη στη μάνα τους ζουν στην Αμερική μέχρι και σήμερα. Ο συγγραφέας, Νίκος Γκατζογιάννης, είναι ο μικρότερος γιος της. Ο ίδιος, οι αδερφές του και τα παιδιά του έχουν διατήρησει ζωντανή τη μνήμη της μάνας τους, της Ελένης Γκατζογιάννη.

Γενικά στο βιβλίο υπάρχουν έντονα λαογραφικά και ιστορικά στοιχεία. Περιγράφεται η ζωή σε ένα τυπικό ορεινό χωριό της Ηπείρου, ο τρόπος σκέψης και οι ανησυχίες. Επίσης δίνονται τα γεγονότα του εμφύλιου πολέμου, όχι μόνο αφηγηματικά, αλλά και μέσα από την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, από τον τρόπο που ίδιοι οι άνθρωποι τον βίωναν και τον αντιλαμβανόταν. Περιγράφονται με γλαφυρότητα οι φρικαλεότητες των αριστερών και των δεξιών χωρίς να υπάρχει μεροληψία προς κάποια παράταξη. Ίσως περιγράφονται περισσότερο οι ωμότητες των αριστερών επειδή στο συγκεκριμένο χωριό ήταν ένα από τα αρχηγεία τους και τους ζούσαν από κοντά. Παρά το γεγονός ότι πολλοί έχουν παραπονεθεί για αυτά που αποδίδονται στους αριστερούς και έχουν εκφράσει αμφιβολίες για την αμεροληψία του συγγραφέα, κανένας δεν μπόρεσε να καταρρίψει τα όσα τους προσάπτονται.

Η Ελένη του Νίκου Γκατζογιάννη έχει μεταφραστεί σε 26 γλώσσες. Στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 1983. Το 1985 γυρίστηκε σε ταινία και έλαβε το βραβείο Heinemann ως το καλύτερο βιβλίο του 1984, από τη Βασιλική Λογοτεχνική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας.

ΕΛΕΝΗ
ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΖΟΓΙΑΝΝΗΣ
Εκδόσεις ΚΕΡΚΥΡΑ